معرفی اماکن حرم مطهر((صحن انقلاب))

صحن انقلاب

این صحن که در قسمت شمال حرم مطهر است اولین صحن است که از یادگارهای دوره سلطان حسین بایقرا که به کوشش امیر علی شیر نوایی ساخته شده است.

در این صحن چهار ایوان وجود دارد به نامهای « ایوان عباسی » «ایوان طلا » «ایوان نقاره خانه» که ساختمان نقاره خانه بر روی آن ساخته شده است و «ایوان ساعت» که ساعت بزرگی بر آن قرار دارد، این ایوانها از بهترین نوع مصالح هنر معماری اسلامی ساخته شده است و این که بیش از چند قرن از ساختمان آن می گذرد همچنان استوار و پابرجاست.

در این صحن پنجره بزرگی که از فولاد و برنز ساخته شده است قرار دارد و از این پنجره حرم مطهر دیده می‌شود، این صحن به شکل مستطیل است.

139206252125423711174714%d8%a8%d8%a8%d8%a8%d8%a8%d8%a8%d8%a8%d8%a8

1-پنجره فولاد :

نزدیک‌ترین مکان ممکن به ضریح مطهر رضوی، در صحن انقلاب اسلامی (عتیق) قرار گرفت تا اشخاصی که به خاطر عذر شرعی و یا موارد مشابه، از رفتن به کنار ضریح معذورند، بتوانند از پشت این پنجره که ضریح مطهر از داخل شبکه‌های آن پیداست، زیارت‌نامه بخوانند و با امام رضا(ع) درددل کنند.وقتی صحن عتیق(انقلاب) در دوره صفوی و با طرح «شیخ بهایی» ساخته شد، «ملا محسن فیض کاشانی» که حکیم، فیلسوف، عارف و شاعر آن دوره بود، پیشنهاد داد برای کسانی که به هردلیل نمی توانند وارد حرم مطهر شوند و کنار ضریح بایستند، فضایی طراحی شود که بتوانند در نزدیک ترین فاصله از ضریح مطهر، بایستند وبتوانند ضریح امام رضا (ع) را ببینند و زیارتنامه بخوانند. بنابراین پنجره‌ای فولادی در محلی که مشرف به ضریح مطهر بود نصب شد و از آن به بعد به «پنجره فولاد» معروف شد.(( تاریخچه این پنجره در مطالب بعد گفته خواهد شد))

index%db%8c%db%8c%db%8c%db%8c%db%8c%db%8c%db%8c%db%8c%db%8c

2-سقاخانهٔ اسماعیل طلایی:

بر اساس در برخی کتب تاریخی از جمله دره نادره نوشته شده، نادر شاه افشار در جنگ هرات سنگی یک پارچه به ظرفیت سه کر آب را به غنیمت گرفت دستور داد تا سنگ را در کنار جویی که آب چشمه گیلاس واقع در ۴۸ کیلومتری شمال غربی مشهد را برای استفاده زائران به حرم منتقل کرده و از وسط این صحن عبور می‌کرده نصب کنند تا آب در آن ذخیره شده و  مردم از آب تمیزتری برای رفع تشنگی خود استفاده کنند.این وضعیت تا دوران فتحعلی شاهی ادامه داشت. در یکی از سال‌های حکومت دومین شاه قاجار، هدیه ای از  دربار هندوستان که آن زمان زیر نظر انگلستان بود برای شاه ارسال شد. شاه قصد باز کردن هدیه را داشت اما  یکی از سرداران سپاهش به‌نام «اسماعیل‌خان» به محتویات بسته مشکوک شد و از او خواست آن را در فضایی باز و توسط چند نفر از خدمه باز کنند. شاه نیز با این امر موافقت کرد و در نتیجه بسته در خارج از شهر منفجر شد و شاه جان به سلامت برد. او نیز به پاس این خدمت اسماعیل خان دستور داد تا مقدار زیادی طلا به وی اهدا کنند. اسماعیل خان هم دستور داد از محل این سکه‌ها، در داخل صحن عتیق، سقاخانه‌ای با پوشش طلا بسازند و آن سنگ هراتی را هم منبع آب سقاخاته قرار داد. بدین‌گونه سنگ نادری و طلای فتحعلیشاهی و همت اسماعیل‌خانی سبب ایجاد «سقاخانه اسمال طلا» شد.

%d8%a7%d8%a7%d8%a7%d8%a7%d8%a7%d8%a7%d8%a7%d8%a7%d8%a7%d8%a7%d8%a7%d8%a7%d8%a7%d8%a7%d8%a7%d8%a7%d8%a7%d8%a7%d8%a7%d8%a7%d8%a7%d8%a7%d8%a7%d8%a7%d8%a7%d8%a7%d8%a7%d8%a7%d8%a7%d8%a7%d8%a7%d8%a7%d8%a7

 

3-نقاره خانه:

نقاره‌خانه در ایوان شرقی قرار دارد. مراسم نقاره‌زنی از اواسط قرن نهم در حرم برقرار بوده‌است و تنها در سال‌های ۱۳۱۲ تا ۱۳۲۰ تعطیل شده‌است. نقاره‌زنی دقایقی پیش از طلوع و غروب آفتاب در همهٔ ماه‌ها به جز محرم و صفر انجام می‌شودنواختن نقاره از زمانهاى قديم در آستان مقدس امام رضا (ع) معمول بوده است. اما اين كه اين رسم از چه زمانى آغاز شده و به صورت يك سنّت درآمده، معلوم نيست. نه نويسندگان در باره آن چيزى نوشته اند و نه اسناد و مدارك موجود در حرم مطهر چيزى را نشان مى دهد. اما از نشانه هاى تاريخى چنين برمى آيد كه در قرن دهم، نواختن نقاره معمول بوده است.در روزگاران پيشين، استفاده از شيپور و نقاره در دربار شاهان معمول بود و هر بامداد و شبانگاه، در كاخها و قصور و محلهاى اقامت حاكمان و اميران در شهرها و بيابانها نقاره مى زدند و مردمان را احضار و يا مرخص مى كردند و طبل نواختن و شيپور زدن، نشان حاكميت و اقتدار شاهان به شمار بوده است.
در ايران، نواختن طبل و نقاره، تا زمان قاجاريه ادامه داشت و حاكمان هم در مراكز استانها به هنگام معينى از آن استفاده مى كردند و در مناطق شرقى كشور حتى تا اوايل قرن حاضر نيز معمول بود.

%db%8c%d8%a8%d9%84%db%8c%d8%a8%d9%84%db%8c%d9%84%db%8c%d9%84

ساعت:

این ساعت که اولین و قدیمی ترین ساعت آستانه است، ساخت منچستر انگلستان بوده و در زمان ناصرالدین شاه قاجار توسط امین الملک صدراعظم ایران، وقف آستان مقدس حضرت رضا(ع) شده است.

تاریخ موجود در پیاله زنگ ساعت نشان دهنده سال 1893 میلادی است که مربوط به 110سال قبل است. این ساعت، ابتدا در برج بالای ایوان غربی صحن انقلاب اسلامی (صحن کهنه) قرار داشت و حدود 54 سال قبل، از آن جا به بالای ایوان جنوبی صحن آزادی (صحن نو) یعنی مکان فعلی آن انتقال یافت.

ظاهراً علت انتقال ساعت به این مکان، به دلیل نشست پایه های سردر ایوان صحن انقلاب اسلامی، به واسطه سنگینی ساعت و پیاله های آن بوده، که پس از ترمیم و استحکام شکست آن، ساختمانی از بتن در بالای ایوان ساخته شد و با کاشی معرق تزیین شد. سپس ساعت خطی را که مرحوم عبدالحسین معاون از هامبورگ آلمان خریداری کرده بود، جایگزین این ساعت کردند.

جالب است بدانید، ساعت صحن آزادی، در ابتدا به وسیله هندل دستی و بزرگی، کوک می شد که پس از ورود برق به مشهد، این ساعت نیز برقی شد. این ساعت در حال حاضر به وسیله الکتروموتوری کار می کند که هر 42 ساعت یک بار کوک می شود و چنانچه با قطع برق مواجه شود، کوک آن تا 42 ساعت فعال خواهد بود.

%d8%a8%d8%a8%d9%84%d9%84%db%8c%d8%a8

 

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *